Cận thị sớm ở trẻ em hiện nay đang là vấn đề đáng lo ngại, nhất là khi các bé tiếp xúc quá nhiều với điện thoại, tivi, máy tính… Nhiều trẻ từ 4 – 6 tuổi đã bắt đầu có dấu hiệu bị cận thị, trong đó có không ít trường hợp tăng độ nhanh mỗi năm.
Việc phát hiện muộn không chỉ khiến trẻ gặp khó khăn trong học tập mà còn ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển thị giác và thể chất của trẻ.
Cùng Bệnh viện mắt Sài Gòn Phú Yên tìm hiểu nguyên nhân và các biện pháp phòng ngừa cận thị ở trẻ em hiệu quả nhé!
1. Thực trạng cận thị sớm ở trẻ em
Cận thị là một trong những tật khúc xạ của mắt, làm cho mắt nhìn xa bị mờ, do trục nhãn cầu dài hơn mắt bình thường đó, khiến hình ảnh hội tụ trước võng mạc.
Ở trẻ em, cận thị sớm ở trẻ em là hiện tượng trẻ phát triển tật cận trước 6 tuổi hoặc trong độ tuổi tiểu học. Nếu không được điều chỉnh và kiểm soát kịp thời, cận thị có thể tiến triển nhanh, dẫn đến cận thị nặng, đặc biệt là biến chứng nhược thị hoặc biến chứng võng mạc.
2. Vì sao trẻ nhỏ dễ bị cận thị ?
Theo thống kê của Bộ Y tế năm 2023, tỷ lệ trẻ em mắc cận thị ở khu vực thành thị hiện cao hơn nhiều so với vùng nông thôn. Cụ thể, tại các thành phố lớn như Hà Nội và TP.HCM, khoảng 40-60% học sinh bị cận thị, trong khi ở nông thôn, tỷ lệ này chỉ khoảng 10-15%.
2.1 Lạm dụng thiết bị điện tử
Trong thời đại công nghệ, trẻ em tiếp xúc với thiết bị điện tử như điện thoại, máy tính bảng, TV hay máy tính từ rất sớm thậm chí ngay từ khi mới 1-2 tuổi. Việc nhìn gần trong thời gian dài khiến mắt phải liên tục điều tiết để giữ hình ảnh rõ nét, lâu dần dẫn đến co cứng điều tiết, là nguyên nhân trực tiếp gây cận thị học đường.
Theo nghiên cứu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trẻ em dành hơn 2 giờ mỗi ngày trước màn hình có nguy cơ mắc tật khúc xạ cao hơn 1,5 lần so với nhóm trẻ có thời gian sử dụng thiết bị ít hơn. Đặc biệt, ánh sáng xanh phát ra từ màn hình LED có thể làm tổn thương võng mạc, ảnh hưởng đến quá trình phát triển thị lực ở trẻ nhỏ.
Không chỉ vậy, khi sử dụng điện thoại hoặc máy tính trong điều kiện ánh sáng yếu, mắt phải tập trung và điều tiết mạnh hơn, gây khô mắt, nhức mỏi, nhìn mờ.
2.2 Thiếu ánh sáng tự nhiên
Trẻ ít ra ngoài chơi, chủ yếu học và giải trí trong nhà, khiến mắt không được “thư giãn” dưới ánh sáng tự nhiên.
Nhiều nghiên cứu cho thấy, trẻ được chơi ngoài trời ít nhất 2 giờ mỗi ngày có nguy cơ bị cận thấp hơn 40% so với trẻ ít tiếp xúc ánh sáng mặt trời (Theo nghiên cứu được công bố trên JAMA (Journal of the American Medical Association), 2015).
2.3 Tư thế học sai và môi trường học không đạt chuẩn
2.3.1 Tư thế ngồi học sai
Một trong những nguyên nhân khiến tỷ lệ trẻ em bị cận thị tăng cao là tư thế ngồi học sai và môi trường học tập không phù hợp. Khi trẻ ngồi cúi sát vở, đọc sách trong không gian thiếu sáng hoặc sử dụng bàn ghế không đúng kích thước, mắt phải liên tục điều tiết để nhìn rõ, dẫn đến mỏi mắt, giảm thị lực và lâu dần gây cận thị.
Khi trẻ cúi sát vở hoặc nghiêng đầu trong thời gian dài, khoảng cách giữa mắt và vật thể chỉ còn 10-15 cm thay vì khoảng 30-40cm lý tưởng.
Điều này khiến cơ thể mi mắt và cơ điều tiết phải làm việc liên tục, dẫn đến co cứng điều tiết – đây là tiền đề hình thành cận thị.
Theo nghiên cứu của Viện Nhãn khoa Singapore (SERI, 2022), trẻ duy trì tư thế cúi sát dưới 25 cm trong hơn 30 phút có nguy cơ bị cận cao gấp 2,5 lần so với trẻ giữ tư thế đúng.
2.3.2 Ánh sáng học tập
Ánh sáng trong môi trường học tập là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng cận thị sớm ở trẻ nhưng thường bị bỏ qua.
Ánh sáng yếu hoặc chiếu lệch khiến đồng tử phải mở rộng hơn để thu đủ ánh sáng, làm tăng gánh nặng điều tiết.
2.3.3 Bàn ghế không phù hợp
Bàn ghế quá cao hoặc quá thấp khiến trẻ phải khom lưng hoặc ngẩng đầu quá mức, làm thay đổi góc nhìn tự nhiên. Khi mắt liên tục điều chỉnh để thích nghi với khoảng cách sai, khả năng điều tiết giảm, tạo điều kiện cho cận thị tiến triển nhanh hơn.
Theo quy chuẩn của Bộ Giáo dục & Đào tạo Việt Nam (TCVN 7490-2005), chiều cao bàn nên bằng 0,46 lần chiều cao cơ thể và ghế bằng 0,27 lần chiều cao cơ thể. Việc tuân thủ kích thước này giúp đảm bảo tư thế học đúng, mắt và vở cách nhau khoảng 30-35 cm.
2.4 Yếu tố di truyền
Nếu bố hoặc mẹ bị cận, nguy cơ con bị cận cao hơn 2-3 lần.
Do đó, trẻ có yếu tố di truyền cần được khám định kỳ sớm hơn để phát hiện và can thiệp kịp thời.
2.5 Thiếu dinh dưỡng trong bữa ăn hằng ngày
Thiếu vitamin A, E, C và omega-3 khiến sức khỏe võng mạc suy giảm, mắt nhanh mỏi và dễ khô, làm tăng khả năng phát triển cận thị sớm ở trẻ em.
3. Dấu hiệu nhận biết cận thị sớm ở trẻ em
Phụ huynh nên lưu ý những biểu hiện dưới đây để phát hiện kịp thời tình trạng cận thị sớm ở trẻ:
- Trẻ nheo mắt khi nhìn xa (xem bảng, tivi).
- Ngồi gần màn hình hoặc cúi sát vở khi học.
- Hay dụi mắt, chớp mắt liên tục, than nhức đầu.
- Kết quả học tập giảm, trẻ mất tập trung khi nhìn bảng.
Nếu thấy trẻ có một hoặc nhiều dấu hiệu trên, hãy đưa trẻ đi khám mắt tổng quát tại cơ sở chuyên khoa để đo thị lực chính xác.
Ở Tuy Hòa, Đắk Lắk (Phú Yên cũ), phụ huynh có thể đưa các em đến Bệnh viện Mắt Sài Gòn Phú Yên. Với đội ngũ bác sĩ uy tín cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại, bệnh viện có khả năng sàng lọc và phát hiện sớm các triệu chứng về cận thị sớm ở trẻ em nói riêng và các bệnh về mắt khác nói chung cho trẻ.
4. Cách phòng ngừa cận thị sớm ở trẻ em
4.1 Khuyến khích trẻ chơi ngoài trời mỗi ngày
Ít nhất 2 giờ/ngày, đặc biệt vào buổi sáng sớm hoặc chiều muộn.
Ánh sáng tự nhiên giúp kìm hãm sự kéo dài trục nhãn cầu, giảm nguy cơ cận thị sớm ở trẻ em.
4.2 Giữ tư thế học đúng
- Khoảng cách từ mắt đến vở: 30-40 cm.
- Tư thế ngồi thẳng, bàn ghế phù hợp chiều cao.
- Ánh sáng học tập đủ, tránh học trong phòng tối.
4.3 Hạn chế thời gian nhìn màn hình
- Trẻ dưới 6 tuổi: không quá 30 phút/ngày
- Trẻ tiểu học: tối đa 1 giờ/ngày, chia thành nhiều lần
4.4 Bổ sung dinh dưỡng tốt cho mắt
Tăng cường rau xanh, cà rốt, cá hồi, trứng, trái cây tươi giàu vitamin A, E
như bơ, chuối, đu đủ, việt quốc, dâu tây, dưa lưới… và bổ sung omega-3 giúp bảo vệ võng mạc và giảm mỏi mắt.
Xem thêm:
Các loại thực phẩm giúp đôi mắt sáng khỏe
5 loại thực phẩm cần trách để bảo vệ đôi mắt
4.5 Khám mắt định kỳ
Khuyến khích khám mắt 6 tháng/lần để phát hiện sớm cận thị sớm ở trẻ em, loạn thị hoặc viễn thị.
Tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Phú Yên, phụ huynh có thể an tâm với quy trình kiểm soát cận thị sớm ở trẻ em an toàn và hiệu quả:
- Khám và đo khúc xạ chính xác bằng máy hiện đại.
- Theo dõi tiến triển độ cận định kỳ bằng phần mềm chuyên dụng.
- Tư vấn bởi bác sĩ chuyên khoa mắt.
Đặt lịch khám mắt cho trẻ tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Phú Yên để được chẩn đoán và tư vấn phương pháp phù hợp nhất.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Trẻ bao nhiêu tuổi có thể bị cận thị?
Trẻ có thể bị cận thị từ 3-4 tuổi, đặc biệt nếu có yếu tố di truyền hoặc dùng thiết bị điện tử sớm.
2. Bao lâu nên cho trẻ đi khám mắt một lần?
Trẻ nên được khám mắt định kỳ 6 tháng/lần để phát hiện sớm và điều chỉnh kịp thời tật khúc xạ.
3. Dấu hiệu nào cho thấy trẻ đang bị cận thị?
Trẻ hay nheo mắt, nhìn gần, chớp mắt nhiều, than đau đầu hoặc không nhìn rõ bảng khi học.
——————————————————–
BỆNH VIỆN MẮT SÀI GÒN PHÚ YÊN
Sáng tầm nhìn – Sáng tương lai
Địa chỉ: 527-529-531 ĐL Hùng Vương, P. Bình Kiến, T. Đắk Lắk (P.9, Tuy Hòa, Phú Yên cũ)
Hotline: 02573.511.888 – 034.3344.888
Giờ làm việc: Thứ 2 – Sáng thứ 7 (7:00-11:30 | 13:00-16:30)
Website: matsaigonphuyen.com
